ICT: een gouden bal : een sprookje?

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

Sprookjes en onderwijs horen toch bij elkaar? Kent u nog het sprookje van de Kikkerkoning van de gebroeders Grimm?  Een lief prinsesje speelt met een gouden bal bij een bron en plots valt de bal in de bron…..Een kikker is bereid de gouden bal eruit te halen mits de prinses vriend wordt met de kikker. Als ze belooft de kikker naast haar aan tafel en in bed te laten, pakt hij de bal. De prinses rent echter met haar bal naar huis zonder de kikker mee te nemen. De koning staat erop dat de prinses haar beloften nakomt. Ze eet met tegenzin samen met de kikker van haar gouden bordje en haar vader dwingt haar de kikker mee te nemen naar haar slaapkamer. Na een kus wordt de betovering van een heks doorbroken en…..verandert de kikker in een prins. En ze leefden….

Stel nu dat de kikker een pad is. Vroege vogels (gehoord in het radioprogramma over de natuur met dezelfde titel) helpen de natuur letterlijk een handje door tijdens de paddentrek padden over de weg te zetten opdat ze nageslacht kunnen voortbrengen.

Stel nu dat de gouden bal staat voor technologie in het onderwijs bijvoorbeeld een iPad. Het is enkel een kwestie van wakker kussen van de rijke mogelijkheden van technologie. Inmiddels weten we dat iPad's de onderwijsmogelijkheden vergroten, zowel in de klas als daarbuiten. Of het nu gaat om interactieve lessen, studiehulp- middelen of een tekstverwerkingsprogramma, er is voor elk wat wils. De docent creëert een leersituatie waarbij leerlingen op een motiverende manier leren met behulp van apps en waarbij de didactiek wordt afgestemd op die leersituatie. Een iPad moet niet worden ingezet als een website, schoolboek of een digibord; de gebruikte apps moeten een daadwerkelijke meerwaarde voor leerlingen/studenten hebben. In een aantal stage bezoeken moest ik constateren dat de iPad enkel gebruikt werd als een tussentijds intermezzo. Allesbehalve een gouden bal.

Een prachtige gouden bal van ICT-techonologie is het project van Suguta Mitra A hole in the wall Kinderen in de ‘slums’ van India, waar geen leraar wil komen, leren elkaar binnen enkele weken Engels te lezen en spreken, een computermuis te bedienen, spelletjes te spelen en geluidsopnamen te maken en af te spelen zonder enige instructie van buitenaf. Ze vormen een zogenaamde ‘Self Organizing Learning Environment’ (SOLE).

Onderzoek van Kennisnet heeft aangetoond dat onderwijs met behulp van ICT een hoger leerrendement oplevert. Het is daarbij belangrijk dat docenten en leerlingen/studenten optimaal met ICT zijn uitgerust en dat de school zorg draagt voor een goede scholing voor docenten en leerlingen.

Scholen, collega’s pak de ruimte! Doe ervaring op met computeranimaties, games, digitaal leermateriaal en digitale toetsing. Een leraar zou uit principe niet ingezet mogen worden voor taken die een machine kan uitvoeren bijvoorbeeld automatiseren van spellingregels, leren van tafels etc. De unieke cognitieve en interpersoonlijke vaardigheden van leraren kunnen dan beter benut worden: leren uitlokken, leren begeleiden. 'If children have interests, then education happens' (Arthur C. Clarke).

De medische wetenschap omarmt het gebruik van technologie, denk aan robotica, nanotechnologie. Medici getuigen van een leergierigheid en gretigheid in het gebruiken van technologie die je in het onderwijs nauwelijks tegenkomt. De medische wereld is 21ste eeuw, onderwijs lijkt soms op de 19e eeuw. Laten we leren van andere sectoren.

Zou dat mede kunnen verklaren waarom volgens het Onderwijsverslag over 2012/2013 de Nederlandse leerling zo weinig gemotiveerd is?
In het voortgezet onderwijs, maar ook in het hbo is het onderwijs verschraald tot een stapeling van losse lessen, gericht op het halen van toetsscores. ‘If students have interests, than…’

ICTtechnologie kan een gouden bal worden. Leraren, leerlingen, onderwijsonderzoekers, ouders kom in actie: sprookjes wakker kussen!



Van ver en kwetsbaar
kwamen gaven aangedragen
voor het heden

Illustratie: Bart Jan Bakker