De zwartepiet toespelen

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

“Makkers staakt uw wild geraas!” Als een herfststorm woedt in de media de discussie over de zwarte horige van Sint Nicolaas, de zwarte raaf, de Moor, de Afro-Surinamer. De steen die Quinsy Gario met zijn bezwaar tegen de vergunning voor de Amsterdamse Sinterklaasintocht in onze multiculturele kabbelende vijver smeet, heeft een vloedgolf aan emoties opgeroepen. ‘Twaalf jaar na de afschaffing van de slavernij werd  Zwarte Piet ingevoerd – als goedmakertje voor de witte slavendrijvers’, aldus Quinsy in het programma van Pauw&Witteman.

‘Nu bemoeien ook de VN zich met Zwarte Piet’, kopt NRC Handelsblad op de voorpagina. Zij hadden “informatie gekregen” dat de traditie van Sinterklaas in de kern racistisch is. En dat Zwarte Piet, “domkop en knecht” die hij is, de stereotype voedt van Afrikanen als “tweederangs burgers”. Piet moet een andere kleur aannemen! Ronald Plasterk (ook zijn baard veroorzaakte ruis in het land) onze Minister van Binnenlandse Zaken, opteert voor de polderpietenoplossing: groene en blauwe pieten. Robert Vuijsje heeft naar de minister geluisterd. In 2014 mogen we zijn eerste kinderboek verwachten waarin Zwarte Piet is ‘aangepast aan het moderne klimaat’. Klimaat…opwarming van de aarde… ‘Alleen maar stoute kinderen’ zal multicultiproof zijn. De Facebookpagina Pietitie   ‘Tegen de afschaffing van het Sinterklaas feest’ heeft al meer dan 2 miljoen likes en is daarmee de snelst groeiende Facebookpagina ooit in ons Nederland! Het land lijkt in twee kampen verdeeld.

Wat vindt Sint Nicolaas van deze commotie? Hoe kijkt hij aan tegen zijn maatje? Ik heb veel Sinterklazen de hand mogen schudden en nog meer Zwarte Pieten. En uit ervaring weet ik dat als je een mijter of een baret op hebt, dan worden ‘stoute’ kinderen  lief en ook het kind in de volwassene komt naar voren. En nooit heb ik iets ervaren een ongelijkwaardige relatie tussen de bisschop en zijn maatje. Hoe kan Sint zijn rol neerzetten zonder zijn trouwe, behulpzame, maar ook stoute maat?! Ook mijn zwarte neef heeft in zijn leven nooit vervelende opmerkingen gekregen. En zelfs getinte, zwarte kinderen willen geschminkt worden!

De zwartepiet doorspelen, de zwartepiet krijgen, iemand de zwartepiet toespelen, spreekwoorden die misschien wel kenmerkend zijn voor onze Nederlandse cultuur. De schuld, de fout, de oorzaak ligt bij de ander en zeker niet bij mij! De gemiddelde ouder vindt dat hij zijn kroost goed opvoedt, maar de kinderen van de buren….

Een leerling die nauwelijks reageert op de roe……….Kind wordt thuis niet opgevoed! Ouders krijgen de zwarte piet.
Waarom krijgt mijn kind niet die extra zorg? Leerkracht krijgt de zwartepiet
Mijn directeur kikt op cijfers, zij is een cijferfetisjist! Directeur krijgt de zwartepiet.
De IB’er of collega hoeft zich niet met mijn lesgeven te bemoeien, ik weet wat het beste is voor mijn leerlingen! Collega’s krijgen de zwartepiet.
Het Cito, de Onderwijsinspectie: ‘NSA’-schoolachtervolgsysteem! De overheid krijgt de zwartepiet

Sint Nicolaas gaat niet zwartepieten. Hij weet dat het moet gaan om het gesprek, de ruimte geven, willen ontmoeten en elkaar aan durven spreken vanuit respect en wederzijdse verantwoordelijkheid. Ouders houden leraren scherp, een schoolleider stimuleert de ontwikkeling van zijn team en spreekt collega’s aan, dat is kleur bekennen, durf hebben om te gaan voor kwaliteit.
Of je nu een mijter of een baret opzet, of je nu wit, zwart, rood of geel kleurt: pak je rol en beken kleur!

De verdachte pakjespiet

Not only birds falling down the rooftops
SuspiciousParcelpiet is in control

Illustratie: Bart Jan Bakker