Het B-woord: Beoordelen / Begeleiden

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

Het lijkt erop dat het politieke gekrakeel over het H-woord, de hypotheekrenteaftrek, met de afloop van de mooie zomer is verdampt. In de algemene politieke beschouwingen over de plannen van het kabinet,  ging het (taal)spel over de Bezuinigingen. Het H-woord is geen werkwoord meer dat door politici wordt vervoegd, maar een zelfstandig naamwoord. En dat is het toch ook?
Vrijdag de 13e – wat een cliché – was onderwijsland in rep en roer door de publicatie van de Cito-scores van basisscholen. Met een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur dwong RTL de overheid tot de publicatie van de cijfers af: ‘Kijk hoe jouw school scoort!’  Het grote Beoordelen van scholen is een nieuwe fase ingegaan. Hèt B-woord : Beoordelen.

RTL Nieuws heeft samen met onderwijssocioloog professor Jaap Dronkers van de Universiteit van Maastricht een methode ontwikkeld waarin rekening gehouden met verschillen tussen scholen o.a.  de buurt waarin de school zich bevindt. In de hoge statistiekhoed van Dronkers wordt een aantal gegevens gestopt en als een goochelaar komt er een konijn tevoorschijn. De roomsen (katholieke scholen) doen het beter dan de heidenen van het openbaar onderwijs. Islamitische scholen doen het goed!  En…stuur je kind naar een Montessorischool want dan is de kans op HAVO/VWO-advies het hoogst! Met andere gegevens, een andere weging van gegevens komt een kikker uit de hoed. Vandaar het gekwaak in de media, in koffiekamers op scholen.

Cito-scores blijken een redelijke voorsteller van bereikt onderwijsniveau en van het latere beroep. Ik ben voorstander van publicatie van schoolprestaties. De samenleving heeft recht op inzicht in de investering van veel geld in het onderwijs. Hebben scholen een toegevoegde waarde als bijvoorbeeld wordt gecorrigeerd voor sociaal economische klasse? Het openbaar maken van de scores en de discussie over de methode Dronkers kan een impuls zijn voor een discussie over de kwaliteit van leraren en van scholen. De PO-Raad wil de regie van het maatschappelijke debat over de kwaliteit van het onderwijs graag leggen waar deze thuishoort, namelijk bij de schoolbesturen en scholen zelf. Vandaar dat zij zijn begonnen met de zg. Vensters PO. Uitstekend dat wij, mensen van het vak, de regie zelf zoveel mogelijk nemen!

Gras gaat niet harder groeien door eraan te trekken. Kinderen gaan niet beter presteren als veel getoetst wordt. Een luxe kerstcitoeindtoetstraining leidt niet tot een duidelijke hogere score.

Laten we de energie m.n. steken in het B-woord: Begeleiden. Begeleiden van leren van leerlingen/studenten, begeleiden van leraren opdat ze zich ontwikkelen tot experts. We weten inmiddels van de reviews van Robert Marzano (Wat werkt?) en van John Hattie (Visible learning for teachers. Maximizing impact on learning.) dat leraren van grote invloed zijn op leren en leeropbrengsten. Wat m.n. bijdraagt aan leren zijn het curriculum, het lesgeven en de leraren zelf.

84% van het verschil tussen ervaren en expert leerkrachten kan verklaard worden door: uitdaging, diep leren en door monitoring en feedback. Expert leraren lokken leren uit door het creëren en co-creëren van uitdagende leeromgevingen, door m.n. in te gaan op concepten van vakken en deze met elkaar te verbinden en door het volgen van de ontwikkeling van leerlingen en het geven van veel feedback tijdens het leerproces. Het gesprek met elkaar moet gaan over: Waar laat ik mijn leerlingen/studenten over nadenken en hoe laat ik ze dat doen? Laten we ons niet druk maken over de B-lijsten van scholen: beoordelingen van scholen,  maar onze energie besteden aan de kern van ons ambacht: Begeleiden van leren en van leerprocessen.

P.S. Jet Bussemaker heeft het academisch jaar van de hogeschool geopend. Blijkbaar heeft zij de septembercolumn gelezen en de boodschap ter harte genomen. Haar handtekening staat inmiddels onder het Nationaal Onderwijsakkoord!

Be)Oordeel zelf:
Losse eindjes betekenen
links licht rood daar bovenin.
Daar dampt het gras groener.
Gemeten tijd staat centraal nu.
To B verdwijnt
Te vroeg of niet?

Illustratie: Bart Jan Bakker