De leraren beginnen weer!

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

De spandoeken van Veilig verkeer Nederland zijn opgehangen: De scholen beginnen weer. “ Na de schoolvakantie is het voor iedereen wennen. Op de eerste plaats voor uw kinderen die weer naar school gaan en nog vol zitten van de avonturen tijdens de vakantie en in een nieuwe klas komen. En niet te vergeten u en alle andere weggebruikers die, na een rustige vakantieperiode weer veel schoolgaande kinderen tegenkomen.”  (tekst van VVN voor nieuwsbrief voor scholen)

Ook voor leerkrachten is het wennen want ook zij gaan weer naar school en ‘zitten vol van avonturen’ en komen in een nieuwe groep, gaan aan de slag met een nieuwe lichting studenten, komen in een andere bouw of jaargroep. Voor de kinderen over de drempel komen is deze geslecht door de schoolleiding en leraren: ambities zijn uitgewerkt in het activiteitenjaarplan en wie weet zijn ook de individuele en collectieve POPdoelen herzien en smart geformuleerd.

Goed onderwijs staat of valt met de professionaliteit van de leraar en van de mate waarin een team zich ontwikkeld heeft tot een leergemeenschap. Op de Pabo worden studenten zich bewust van de complexiteit van onderwijs geven. De competenties zijn een handvat om grip te krijgen op de rijkdom aan rollen en de dynamische omgeving van een school. Onze minister, Jet Bussemaker, wil zich hard maken voor de goede leraar: het zetje van Jetje! Jet omschrijft een goede leraar als iemand die vakbekwaam is, beschikt over kennis van interventies op pedagogisch en didactisch terrein opdat leerlingen (willen) leren en kennis en vaardigheden opdoen. De spreuk van onze minister aan het eind van het interview (Tros Kamerbreed, 100813) luidt: ‘Kennis is de belangrijkste bron van menselijk bestaan, maak er goed gebruik van!’  Geef ‘m van jetje. Doe je best! Zet ‘m op!’  Maar Jet … dan past toch niet de 0-lijn en het afgebroken overleg over het Nationaal Onderwijs Akkoord……

Ook ik vind elk nieuw schooljaar een uitdaging. Je krijgt een ‘nieuwe’  kans. Inzichten van het afgelopen jaar neem ik mee opdat deze tot uitzichten worden voor (nog) beter onderwijs. Dat vraagt om lef om kritisch in de spiegel te kijken, om collega’s te vragen jou feedback te geven. Nieuwe mogelijkheden creëren door net als kinderen de bestaande logica ter discussie te stellen. Laat je verrassen door kinderen, door studenten. Lok vragen uit, neem vragen serieus en ga zoveel mogelijk uit van de vragen van kinderen of studenten. ‘Op school leer je dat er één antwoord is. In het echte leven zijn er heel veel antwoorden’  (Melissa, 11 jaar). ‘Toen mijn zoon een jaar of tien was, kwam hij in aanraking met multiplechoicevragen. Meerkeuzevragen werden ze genoemd. Hij reageerde met ‘ Meer keuzen? Het zijn juist minder keuzen.’  Uit onderzoek onder leerlingen over wat zij verstaan onder begrijpend lezen wordt geantwoord: vragen beantwoorden. Het zou toch zo moeten zijn dat de vragen van een leerling, een student aanleiding zijn om te gaan lezen om antwoorden te vinden….. Ga uit van en/of stimuleer de leer- en nieuwsgierigheid.  Dan wordt onderwijs niet het vullen van emmers maar het vuur aansteken en het brandend houden.  Avontuurlijk onderwijs en dan ontstaat voor zowel leerlingen, studenten een rijke betekenisvolle leeromgeving. Over leerwinst gesproken! Onderwijs moet toch veel rijker zijn dan een meerkeuzevraag. …! ‘ Logica brengt je van A naar B, verbeelding brengt je overal’ (Einstein). Dat vraagt om leraren die lef hebben: de leraren beginnen weer! Het echte zetje komt niet van Jetje maar van leerlingen, van studenten.

De uitspraken uit de column komen uit het inspirerende boekje Omdenken door kinderen van Bethold Guster  (www.omdenken.nl).

De passpiegel van de realiteit:
Een nieuw kennis-seizoen stroomt.
Kleren worstelen in naakt geloof
aan het kinderlijke van de keizer.

Illustratie: Bart-Jan Bakker