Touwtje uit de (school)brievenbus

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin
De metafoor die oud-politicus Jan Terlouw koos was misschien niet sterk, maar zijn verontwaardiging en oprecht pleidooi in De Wereld Draait Door voor geborgenheid kwam over, getuige de vele reacties in de (social) media. De titel van zijn recent verschenen jeugdboek Het hebzuchtgas. Een sprookje voor jong en oud verwoordt de essentie van Terlouws zorg en boodschap. ‘Tja,’ zei Oscar, ‘tegenwoordig wordt verantwoordelijkheid niet meer bij mensen gelegd, maar in regels. Verantwoordelijk zijn is riskant. Als er iets fout gaat, ligt de schuld bij de regels. Die worden dan veranderd.’ (p. 28). Hebzucht regeert met economische groei als het gouden kalf.
 
Als je naar de functies van het onderwijs kijkt, dan staat de kwalificatie centraal, vertaald in het primaat van toerusten en opleiden, meten = weten. De aandacht voor Bildung, de persoonsvorming, is cosmetisch.
 
Uiteindelijk loopt het sprookje goed af door de 18-jarige kleindochter van de president. ‘Politici, wees integer, dien het publieke belang, het belang van de toekomst is het belang van de jeugd’.  Terlouw gelooft in de jeugd om dit springtij te keren, de jeugd die aan ons is toevertrouwd. Vertrouwen en verantwoordelijkheid herstellen, voor wie zijn al die regels, protocollen? Waarom regeert achterdocht? Wie niet vertrouwt, zoekt zijn toevlucht tot regels en protocollen. Daarom voelen velen zich het kind van de rekening?
 
Recente voorbeelden van ‘kinderen van de rekening’. Onze kleinzoon van 4 gaat niet graag naar school. Volgens de juf is hij druk, luistert slecht, heeft een korte spanningsboog. Op de vraag wat is leuk aan het mannetje, waar geniet je van,  kon de juf geen antwoord geven. Het tweede rekenblad van een serie van drie werd door de kleinzoon een prachtig kraswerk naar Jackson Pollock…… In een kledingzaak spraken twee verkopers mij aan over hun kroost met een  vergelijkbaar verhaal. Dochters die een hekel aan school hebben vanwege het vele huiswerk. Zembla berichtte over leerlingen die geen leerling kunnen zijn, omdat er geen plaats is in de schoolherberg. De school als opbergplaats, bij voorkeur voor leerlingen met weinig vlekken…..die maken het water troebel. 
 
Het beeld van de school als viskom van Freinet komt bij me op. Freinet, Belgisch onderwijshervormer uit de 20ste eeuw, vergeleek de school met een viskom. De kinderen worden uit het echte leven weggehaald, in de school gestopt en daar geleerd om alles te doen zoals het voorgeschreven wordt. Denk aan rigide programma’s en big brother inspectiebazen. Daarna worden ze weer uit de school gehaald om het geleerde buiten de viskom toe te passen!  Blub blub…
 
Op veel plaatsen durven bestuurders en leraren de eigen verantwoordelijkheid wèl te nemen en hebben het lef om het leren van de leerling centraal te stellen en weten de professionele ruimte te borgen. Regels maken mensen niet integer. Het touwtje uit de brievenbus roept op om het vertrouwen te herstellen, laten we er hard aan trekken voordat het een halskoord wordt.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
'Ja, ja'  -  Bart Jan Bakker