Docenten moeten uitdagende vragen stellen!

HaRad
Auteur(s): Kiki van der Neut, Suzanne Deelen, Lydia Verdouw, Carole Roozeman
De auteurs van dit blog zijn studenten van de masteropleiding Leren & Innoveren, gestart in 2015.

Docenten moeten uitdagende vragen stellen!

Een master Leren & Innoveren blog

‘Leren kan alleen met de betrokkenheid van de leerkracht én de leerlingen’ was de stelling van prof. dr. Joop van der Schee, hoogleraar Geografie voor educatie en communicatie aan de VU, tijdens een expertmeeting op de masteropleiding Leren & Innoveren. Het werd een inspirerende masterclass over de basisprincipes bij leren en kennisontwikkeling, met specifieke aandacht voor soorten denkprocessen en de wijze waarop die kunnen worden gestimuleerd en ondersteund.

Van der Schee neemt als context het vak aardrijkskunde dat volgens hem een complex vak is, een vak dat gaat over een wereld die verandert. Het gevaar bij een vak als aardrijkskunde kan zijn is dat er ‘miles wide and an inch deep’ wordt geleerd. Maar het is een vak waar het stellen van vragen belangrijk is: Wat zie je? en Hoe komt dat? Dit zijn vragen die leerlingen helpen bij het leren. Vragen die leerlingen aanzetten tot diep leren, de kern van het onderwijs. Van der Schee geeft aan dat het belangrijk is dat wij als docenten proberen om naast de leerling te staan: “Wij moeten leerlingen uitdagende vragen blijven stellen”.

Als voorbeeld noemde Van der Schee de werkvormen van Leat (Jeroen Bottema schrijft hier over op zijn blog). Hij bedacht succesvolle strategieën om leerlingen te helpen leren denken. Dit werd gedemonstreerd met een paar opdrachten die op het oog eenvoudig leken.

Een simpele opdracht als ‘Welke hoort hier niet bij?’.  

  • Madrid
  • Berlijn
  • Spanje
  • Lima

Tijdens het overleg kwamen wij erachter dat er niet één juist antwoord was en dat voor elke stad een reden kon worden gegeven waarom het er niet bij zou horen. Dit is volgens van der Schee de essentie: leerlingen die actief hun keuze onderbouwen door eerder opgedane kennis aan te spreken, waarbij de docent de leerlingen verder helpt door het stellen van de juiste vragen. Door een opdracht als bovenstaande te geven gaan leerlingen in veel meer richtingen nadenken en trekken ze eigen conclusies. Duidelijk werd hoe belangrijk het is om opdrachten zo te formuleren dat ze leerlingen uitdagen tot diep leren.

Van der Schee ging in zijn lezing verder in op het werk van Hattie, Visible Learning, die door middel van meta-analyses in kaart heeft gebracht welke factoren in het onderwijs van invloed zijn op de resultaten van leerlingen. Zoals Hattie het leren op een niveau van meta-analyses zichtbaar maakt, heeft Van der Schee laten zien hoe leren zichtbaar wordt op microniveau.

De masterclass werd afgesloten met de video ‘Pianostairs’. In Noorwegen nemen mensen vaak de roltrap. Dit gedrag wilden onderzoekers beïnvloeden en zij veranderen de normale trap in een speciale pianotrap: iedere stap werd een toon van de piano. De verandering in gedrag bleek significant en we bleven achter met de vraag: ‘Wat is mijn pianotrap?’ Een leeromgeving die uitdaagt tot actief denken.