‘Het zijn de leerlingen/studenten die ons uitzicht ...

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

Vanaf 1 augustus 2014 zijn scholen verplicht een passende onderwijsplek te bieden aan leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Scholen hebben vanaf dit schooljaar een zorgplicht. Dit kan op de eigen school, eventueel met extra ondersteuning in de klas, een andere reguliere school in de regio of in het (voortgezet) speciaal onderwijs. Hierdoor verdwijnt de leerlinggebonden financiering (de rugzak). De gelden gaan naar de samenwerkingsverbanden en die verdelen de poen uit de collectieve rugzak over de scholen.
Maar deze nieuwe regelgeving is geen garantie dat de speciale kinderen, de rugzakkids op zonnig komen staan. Een organisatiestructuur is heel wat makkelijker te realiseren dan het werken aan professionalisering van leraren, de schoolorganisatie en de schoolleiding. Het moet in essentie gaan om het werken aan en realiseren van een professionele onderzoekende leercultuur.

Ronkende teksten op de site van passend onderwijs: voorbij met het medisch labelen, wat heeft deze leerling nodig ofwel de onderwijsbehoeften van het kind die komen centraal te staan.
Scholen moeten een ondersteuningsprofiel opstellen, hierin geven zij aan welke ondersteuning zij kunnen bieden. Leraren worden extra geschoold met als thema’s: verschillen zien en respecteren, differentiëren en samenwerken om verschillen te overbruggen, leiderschap maakt het verschil. Denk dan o.a. aan visie ontwikkelen en funderen in het handelen, (team)scholing, coaching, intervisie en collegiale consultatie. Kortom: veel werkwoorden die op nogal wat plaatsen amper vervoegd zijn… Passend onderwijs staat nog op code oranje.

In mijn carrière als leraar ging het vanaf mijn eerste werkdag  (13 juni 1973) om te zorgen voor goed onderwijs. Ook toen streden we tegen vooroordelen: dubbeltjes worden geen kwartjes maar stelden we eisen en hadden hoge verwachtingen. Ook toen hadden we buitengewone kinderen die we later speciale kinderen zijn gaan noemen, kinderen met een rugzak. Maar wat goed is voor leerlingen met speciale onderwijsbehoeften is toch goed voor alle kinderen! Het is toch onze morele opdracht om alle kinderen startkansen te bieden?! Kan je kortom ‘passend onderwijs’ niet vervangen door ‘goed onderwijs’? Met de kennis die we nu hebben van de reviews van Marzano (2007) en van Hattie (2009) weten we wat werkt, wat bouwstenen zijn van goed onderwijs.

‘Het zijn de leerlingen/studenten die ons uitzicht kunnen bieden.’ (naar Luc Stevens, 2014) Voorbij etiketten, laten we nu een nieuw schooljaar start de leerling, de student meer centraal stellen. Kijken, luisteren, vragen, in dialoog achterhalen waar zijn onderwijsbehoeften  en mogelijkheden en talenten liggen. Uitzichten die inzichten kunnen worden. Hattie (2009) spreekt van visible learning: ‘When teachers SEE learning through the eyes of the student. When students SEE themselves as their own teachers.’ Dit vraagt om lef. Dit vraagt om overleg, met elkaar zoeken naar antwoorden op vragen en uitdagingen. Vervolgens actief en onderzoekend leren. Zo ontstaat een leergemeenschap.
Dit perspectief kan een mismatch tussen aanbod(gestuurd) en de authentieke vragen van de leerling, student voorkomen. Het creëren van uitdagende authentieke leeromgevingen lokt leren uit omdat de motivatiebehoeften (relatie, competentie en autonomie) serieus genomen worden.

Passend onderwijs = goed onderwijs = uitzichten van leerlingen/studenten. Op weg naar code groen.

Stevens, L. (2014). Het zijn de leerlingen die ons uitzicht kunnen bieden.
Krachtvoerlezing 27-05-14. Hogeschool van Amsterdam.



De droom voor ogen

Met andere ogen dromen:
in de maneschijn,
in de maneschijn,
klom ik op een trapje
naar het raamkozijn

en je raadt het niet
en je raadt het niet

Illustratie: Bartjan Bakker