HeRRRRRRRRffffffffssssssstttttttt

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

herfst

kinderen buiten
verminken de stilte

oh…… beminnelijk litteken

De beelden die opkomen bij dit korte gedicht van Lucebert : spelende kinderen buiten in de natuur die zich terugtrekt, tussen stormen momenten van stilte, stilte wordt verstoord door gekrijs, gegil, weg met de rust, maar wat zijn ze beminnelijk, zo dicht bij je als een litteken op je huid.
Een litteken kan ’trekken’ je voelt dat de wond geneest.

De titel van de column is een klein klankgedicht van geluiden die bij dit bonte seizoen horen. De RRRR is met september in het schooljaar gekomen, 8 maanden waarin leraren/schoolleiding werken aan beter onderwijs. Mei en juni missen de R en dat zijn de maanden van de afronding.

De R van religie. Bestuurders en teams die met elkaar in gesprek gaan over de C van het christelijk karakter van het onderwijs. Is onze identiteit herkenbaar? Proberen de verlegenheid wat weg te nemen. Leraren praten gemakkelijker over taal en rekenen dan over wat geloven voor jou betekent en hoe ervaren kinderen dat jij leeft vanuit een waarde(n)vol levensperspectief?
In elke schoolgids staat dat de school ‘respect’ belangrijk vindt. Maar waaruit blijkt respect voor kinderen en naar elkaar? Respect is een werkwoord dat je elke dag moet vervoegen. Spreken collega’s elkaar daarover aan? Kort geleden heb ik een workshop verzorgd op een studiemiddag van een aantal schoolbesturen over identiteit. In mijn workshop Jeugdliteratuur en/in waardenvol onderwijs heb ik proberen te laten ervaren dat je op tal van momenten op een schooldag een ervaring, een voorval kunt oplichten, verdiepen vanuit waarden en normen. Lees in het kader van rouwverwerking Kikker en het vogeltje van Max Veldhuijs en voor oudere kinderen De gebroeders Leeuwenhart van Astrid Lindgren. En als er wordt gepest dat krijgt het gesprek met de groep emotionele diepgang als je het boek Tirannen voorleest van Aidan Chambers. Als scholen incl. ouders niet regelmatig in gesprek zijn over de c van de school mag de C dan wel op de gevel blijven staan? Een litteken dat trekt.

Herfst…leven schuift van buiten naar binnen, van buitenspel naar gesprek met elkaar. De R van reflectie. Reflecteren is de motor van professionele ontwikkeling van jou als individuele professional en voor het team. Mits….het ten dienste staat van preflectie: plannen van nieuwe doelen. Durven in de ziel te kijken en daarover met jezelf en met collega’s in gesprek te gaan. In ‘Kijken in de ziel’ werden kort geleden artsen bevraagd over fouten. Elke arts heeft z’n ‘kerkhofboekje’, medische missers die soms de dood van een patiënt tot gevolg hebben. Uit de gesprekken kwam naar voren dat als artsen zich autonoom opstellen, dit eerder leidt tot medische missers. Artsen moeten met elkaar in professionele dialoog om ervoor te zorgen dat het ‘kerkhofboekje’ zo leeg mogelijk blijft. Ook leraren en schoolleiders hebben een mentaal boekje met ‘missers’: pedagogische, didactische en relationele fouten. Uit onderzoek blijkt dat als schoolleiders en leraren met elkaar leren – reflecteren over leerlingen en het professioneel handelen – dit het leren en welbevinden van kinderen bevordert. Maar als leraren zich autonoom opstellen dan is de kans groot dat leerlingen van de regen in de drup vallen. Dat voelt als een litteken dat trekt.

Herfst. Genieten buiten en nog meer binnen. Brrrrrrrrr

Boven mijn deur de muur met blad, links de Rimpeling.
In het midden schijnt de morgenzon over de geschiedenis.
Nerven van een verleden herfst.
Het geloof in een toekomst zoals altijd.

Illustratie: Bartjan Bakker