Medaillespiegel

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

De eerste kinderen zijn al over de drempel van een lang schooljaar. Lang? Leerlingen van de basisschool hebben aan het eind van groep acht 7520 uur onderwijs genoten. Of ze ervan ‘genoten’ hebben en een uitblinker zijn geworden?

De leerlingen in het voortgezet onderwijs genieten minder uren onderwijs. Een havist heeft met het behalen van het diploma in 5 jaar 4780 uur onderwijs genoten. Ben je daarmee een ‘topper’?
Voor het mbo en hoger onderwijsgelden gelden minder strikte regelingen, mits men aan het aantal verplichte uren komt: voor het mbo geldt als norm 850 lesuren per jaar en voor het hoger onderwijs (hogescholen en universiteiten) gaat het om 1680 studie-uren (contact en zelfstudie) per jaar.
Een startende leerkracht met havo als vooropleiding, heeft in totaal 19.020 uur onderwijs gevolgd. Is elke leerkracht daarmee een topjuf of topmeester?

De aanleiding voor de column is de lange sportzomer van 2012. Dat begon met het Europees voetbaltoernooi. Onze parmantige miljonairs bleken niet in staat om ook maar één wedstrijd te winnen. De uitvoerige analyses wezen op dominante ego’s, haantjesgedrag mede waardoor er nauwelijks sprake was van teamfunctioneren. Het geheel viel uiteen in losse delen. En met eigengereide semi-professionals is het lastig hazen vangen…laat staan om te scoren.
Ook de wielertour door het fraaie Frankrijk was voor ons  oranjegevoel een echec. In afstemming met kelderde beurzen lagen de Raborenners meer op het asfalt dan dat men ging voor een topklassering. Het opgeklopte oranjegevoel verbleekte tot een vale kleur. En de Hollandse zomer versterkte het malaise gevoel ondanks de dappere pogingen van de SP om met onderwijzer Roemer het oranjegevoel (tomatenrood hoort bij ketchup en niet meer bij de SP) een impuls te geven.
De Olympische spelen in Londen zorgden voor een oranjekleurimpuls. Met een 11e plaats in het medaillereglement (in 2008 de 12e plaats) kwam de VOC-trots weer terug!
Voor mij was de rekstokfinale van Epke Zonderland het hoogtepunt. Met een gewaagde oefening waaruit lef sprak was hoort hij thuis op de sportolympus. Hij heeft beslist meer dan 10.000 uren gemaakt. Malcolm Gladwell beschrijft in zijn boek Uitblinkers op basis van uitgebreid onderzoek waarom sommige mensen succes hebben en anderen niet. Mensen die in een bepaald vak of beroep meer bereiken dan anderen hebben dat meestal niet te danken aan een bijzonder brein of een verbluffend talent. Hun cultuur, familie en alle eigenaardigheden waarmee ze in aanraking zijn factoren die gezamenlijk bijdragen aan hun succes. Epke Zonderland, Bill Gates, de Beatles hebben meer dan 10.000 uur gestoken in hun vak voor ze echt goed werden.

Natuurlijk gaat de vergelijking met een startende leerkracht met ruim 19.000 uur onderwijs in haar of zijn rugzak mank. Maar dat neemt niet weg dat we zeker van leerkrachten,docenten de ambitie mogen verwachten om te gaan voor goud. Onderzoek heeft inmiddels de grote invloed van de leerkracht op leerlingprestaties aangetoond. Leerkrachten kunnen van dubbeltjes kwartjes maken, van mankepoten snelwandelaars, en daardoor zorgen voor een rijke medaillespiegel. Wie van ons kent niet de stralende blik van een kleuter als hij veters kan strikken, als een 3e groeper kan lezer, als een dyslect leesplezier hervindt, als een pabostudent orde weet te krijgen, een schoolleider een team enthousiast krijgt voor een verbetering: dat zelfvertrouwen is de motor voor presteren en voor welbevinden.

Aan het begin van elk schooljaar denk ik na over wat ik het aankomende jaar beter wil doen, welke competenties ik op een hoger niveau wil tillen. Competenties in de rij van startend tot brons. Hoe ziet mijn competentiespiegel eruit? Aan mijn leerlingen, studenten en collega’s ben ik verplicht om voor goud te gaan. Welke stappen en acties moet ik ondernemen om op een hoger niveau uit te komen? Welke rol moeten mijn collega’s hierin hebben want mijn functioneren maakt deel uit van het team?

Een sportief jaar met lef gewenst!

Olympische hoogten

Illustratie: Bartjan Bakker
Achter mijn deur; Olympus... De berg... Het goud. Seconden duren dagen.
Die het vuur bracht, kwam als laatste buiten.