Excellentie

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin
Boekenweek 2012 met als thema ‘Vriendschap en andere ongemakken’. Ik heb zo’n idee dat veel leerkrachten en bestuurders onze minister niet als vriendin beschouwen. Of zij veel onderwijsvrienden heeft op facebook……dat lijdt tot nog meer gezichtsverlies. Voelt ongemakkelijk.
Woorden, zinnen, een versje over:

Hare Excellentie
Hare excellentie resideert in de toren met het scheve dak
regeert met decreten heeft aan leerkrachten lak.
Wie vanaf de troon met zo’n scheve blik de wereld beziet
beschouwt het werkterrein als ontwikkelingsgebied
Actieplannen worden vanuit de ivoren toren gedropt
zelfs een brullende Arena hebben haar niet gestopt.
‘Excellentie’  maar zo weinig excellent
open uw ogen en omarm de excellente docent!

Het onderwijs kom niet gauw in beweging. Maar als 50.000 leerkrachten in de Arena protesteren tegen de bezuiniging van 300 miljoen op passend onderwijs, op zorg aan kwetsbare leerlingen, dan is er wat aan de hand! De politiek (minister en kamer) hield zich doofstom. Dit getuigt niet van respect voor leerkrachten van de volksvertegenwoordigers. Heeft men een beeld van de zorg voor en de grote betrokkenheid van leerkrachten en ouders  voor goed onderwijs aan kinderen met ‘een vlekje’?
Volgens een aantal politici heeft het onderwijs last van vlektyphus…..te veel kinderen krijgen veel te snel een etiket. Kwetsbare kinderen worden vergeleken met vee! En er is geen koe zo bont of er zit wel een vlekje aan.

30 jaar geleden schreef Ed Leeflang het gedicht Het zit met boterhanden aan mijn boeken  over ‘het kind dat ritselt, schuifelt, lacht alsof een menigte zicht roert’. De laatste strofe is nog zo actueel…3 decennia later:

‘Ministers hebben mijn zorgbreedte doordacht
en telkens verder uitgemeten.
Zij scheppen mijn veelzijdigheid
en slaan mij tot geleerde en gebedsgenezer,
zijn zelf in nevelen gehuld.’ 

De nevelen verdampen als de dialoog wordt gezocht en de professionele ruimte serieus genomen wordt. Regeren met actieplannen als ‘Basis voor Presteren’. Naar een ambitieuze leercultuur voor alle leerlingen (primair onderwijs) en Beter Presteren: opbrengstgericht en ambitieus. Het beste uit leerlingen halen (voortgezet onderwijs) kan de eigen verantwoordelijkheid ontmoedigen. De Onderwijsraad bepleit in haar advies Geregelde ruimte (2012): laat ruimte en stel eisen aan de professionaliteit. Stel noodzakelijke normen en geef daarbuiten de vrijheid.
Bijvoorbeeld: de bezuinigingen op het Passend onderwijs kosten van 300 miljoen kunnen worden weggestreept tegen prestatiebeloning van 250 miljoen. Onderzoek heeft aangetoond dat prestatiebeloning niet werkt en het draagvlak ontbreekt. Kortom de minister ontbeert excellentie. En of het onderwijs excellent wordt als voor 80 miljoen in ‘de versterking van uniforme toetsing’ wordt geïnvesteerd,  is maar zeer de vraag.

In de actieplannen, in Leraar 2010 – een krachtig beroep! en ook steeds meer in de vakpers is aandacht voor excellentie: excellente leraren, ruimte voor excellente leerlingen (toch ook leerlingen met een vlekje?), topscholen/excellente scholen en excellente lerarenopleiders die aankomende collega’s leren om diepgaand te laten reflecteren op de eigen opvattingen en over zichzelf als leraar.
Hier ligt een geweldige uitdaging voor leraren, scholen en opleiders. Wat zijn kenmerken van excellentie? Hoe kunnen scholen zich ontwikkelen ontwikkelen naar excellentie?
De vrije ruimte nemen en claimen: tijd voor excellentie!

Vriendschap

Illustratie: Bartjan Bakker

Het oog traant één, het grauw stijgt.
Vlakke vorm verandert in tralies van waarachter de schim van zichzelf bevlekt met weelde.