(Pudding) Helden? !

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

Op de affiche van de kinderboekenweek 2011 staat een echte held, vuur spat uit de ogen, een vastberaden trek om de mond, de arm als een Superman gestrekt! De komende weken zal op basisscholen gesproken worden over heldenmoed onder het motto Superhelden! – Over dapper durven zijn.

Kort geleden liet prof. Paul Kirschner (hoogleraar Onderwijspsychologie aan de Open Universiteit) in een presentatie, met als titel Broodje aap verhalen in het onderwijs, een plaatje zien van Superman en legde de relatie met leerkrachten. Zijn leerkrachten supermannen en vrouwen? Tonen zij heldenmoed? De professor vindt veel leerkrachten/docenten eerder pudding Tarzans en pudding Janes……… Een ivorentoren kreet?

Een van mijn tophelden in de jeugdliteratuur is Pudding Tarzan, de likmevestjeheld van het humoristische boek van Ole Lund Kirkegaard. Dit boek heb ik in de middenbouw elk jaar wel een paar keer voorgelezen, kinderen konden er geen genoeg van krijgen. Iwan Olsen is klein en dun en zijn spierballen zien eruit als vogelpoepjes. De grote jongens nemen hem elke dag te grazen en gieten zijn broek vol met water. Iwans vader is dol op Tarzan en vindt zijn zoon maar een watje: ‘Ik dacht dat ik een slapjanus was’. ‘Dat ben je óók,’  riep zijn vader. ’Maar je bent nog het meest een pudding Tarzan.’ Iwan is een antiheld. Op een dag keren de kansen. Op de vlucht voor weer een bloedneus, een natte broek komt hij een oud vrouwtje tegen en mag hij een wens doen. Wat er dan gebeurt…..lees het boek!

Hangt heldenmoed en heldenstatus af van oude vrouwtjes die je tegen moet komen?

Op 5 oktober start de kinderboekenweek en het is tevens de Dag van leraar. Op de site worden tips gegeven om de leraar/docent in het zonnetje te zetten. Hang het gedicht ‘Ode aan de onbekende held’ op in de teamkamer. De laatste strofe luidt: ‘Je hoort het niet vaak, je hoort het maar zelden, meesters en juffen zijn rasechte helden!’

Leraren doen ertoe. In de review van onderwijsonderzoek van Hattie (2009) naar effecten van leerkrachtkarakteristieken en leerprestaties worden de volgende effecten genoemd (lees het percentage als volgt 62% betekent: in 62% van de gevallen heeft deze interventies of karakteristiek een positief effect op de leesprestaties): microteaching 62%, kwaliteit van het onderwijs 31%, relatie lerende leerkracht 52%, professionele ontwikkeling 44%, verwachtingen van de leerkracht 31%, lerende niet etiketteren 43%, helderheid onderwijs leerkracht 53%.

Onderzoek van het ITS van de Radboud Universiteit Nijmegen naar de ideale leraar laat zien dat het gaat om drie componenten: vakkennis (V), de manier waarop geïntervenieerd wordt  (I) en de persoon zelf (P). Ofwel de leraar als VIP.

V: de ideale leraar beheerst zijn vak, staat royaal boven de stof, is hoger opgeleid, weet leerlingen te boeien voor de leerstof.

I: de ideale leraar zorgt voor een goede werksfeer, brengt een duidelijke structuur aan en stelt vragen en geeft positieve feedback.

P: de ideale leraar is zichzelf, heeft een passie voor lesgeven, geeft leerlingen de aandacht die ze nodig hebben en heeft humor. Je ziet overeenkomsten tussen uitkomsten van de review van Hattie en het (beperkte) onderzoek van het ITS.

Paul Kirschner maakt zich zorgen over de kwaliteit van de leraar en daarmee over de opbrengsten van het onderwijs. Het niveau van de opleiding moet omhoog. De overheid en schoolbesturen moeten durven investeren in de professionalisering van leraren. Kennis en inzichten van onderzoek moeten deel uitmaken van de bagage van de leraar. Terecht dat op hogeschool docenten een masterniveau moeten hebben. Terecht dat basisscholen beleid ontwikkelen om meer masterleerkrachten voor de klas te krijgen. Met een hoger niveau is het gedaan met broodjes aaponderwijsverhalen als het kind/de leerling is een multitaskende homo zappiëns, het kind/ de leerling hoort zelfgestuurd te leren, het kind/de leerling zijn informatievaardige probleemoplossers.

Een superheld word je door (levenslang) leren, door opleidingen en door levenslang te werken aan de professionaliteit.

Kinderen verdienen meesters en juffen als rasechte helden!  Onze status mag toch niet afhangen van oude vrouwtjes? Opstaan tegen……en moedvandoen.

Dapper durven zijn. Lees het fraaie gedicht Dapper van Bart Moeyaert.

Dapper

Meer nog dan een ochtendzoen
heb ik ’s morgens moed vandoen.
Wakker worden is geen kunst.
Dat gaat.
Van kwaad is beddengoed
zich niet bewust
en koude slaapt niet graag
onder een deken.
Het is de mat die
met de wereld vergeleken
veel te klein is als begin,
en zelfs, met mij er middenin,
een beetje knelt.
Ik aarzel lang, rechtop in bed,
bedenk dat net als ja of het
het woordje bang
vaak in mijn dagboek staat,
maar dapper is mijn broer
en zelf ben ik een held.
Dat helpt.

Opstaan is de kunst.
Meer dan een paar ochtendzoenen
heb ik nood aan stoute schoenen.

illustratie Bartjan Bakker:

Superman strekt zich, vreemde wezens spelen met vuur. De mens komt net kijken.