Met uithaals!

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

Nog een paar weken en dan de verdwijnen de knikkers in de knikkerzakken. Met de kinderen verdwijnt het  luidruchtig leven en wordt het schoolplein een lege en zielloze plek.  
Op hogescholen hoef je niet meer door rookslierten de ingang proberen te vinden. De orakelplekken kunnen op adem komen van leergierigheid, verveling, trots en teleurstelling. De gegraven knikkerpotje slibben dicht, de betontegelpotjes komen vol water te staan. Voorbij is het scanderen van knikkerregels als : ‘Geen gelul!’ , ‘Met uithaals!’ of ‘Zonder uithaals!’
‘Met uithaals!’ is dat knikkeraars afspreken dat een knikkerpotje steeds wordt leeggehaald. Minder kans dat een knikker eruit wordt geketst. Na de laatste worp verdient de winnaar de buit!

Over buit gesproken. Met uithaals! Op winst staan, gewonnen. De tassen van geslaagden hangen in vlaggenmasten. Het kleinkind dat trots zijn rapportwinst bij opa en oma in munten uitgekeerd ziet.
Winnaars van wederom een jaar onderwijs, of van een schoolperiode.
Hebben alle kinderen gewonnen, hebben ze eruit gehaald wat aangeboden is?  Is de kennisbasis en het competentieniveau van studenten toegenomen? Aan het eind van het jaar wordt de balans opgemaakt. De toetsbatterij van het Cito plaatst de kinderen en groepen in hokken en vervolgens kan er vergeleken worden met andere groepen en met voorafgaande jaren.  Zonder uithaals:  ‘Het is en blijft een lastige groep met te veel gedragsproblemen.’ ‘Dat kind heeft weinig bagage, verklaarbaar waarom het een E-kind is en blijft!’ ‘Dat het tentamen weer zo slecht gemaakt is:  ze komen niet naar de colleges!’

Over buit gesproken. Met uithaals! Hebben leerkrachten gewonnen, hebben ze zich ontwikkeld in bekwaamheid? Wat heeft mijn inzet als leerkracht, IB’er, docent, studieloopbaanbegeleider, leidinggevende uitgehaald? Sta ik  op winst? Heeft het team zich verder ontwikkeld naar een gemeenschap van professionals die met elkaar willen en kunnen leren?  Waren evaluaties en trendanalyses aanleiding voor kritische reflecties over eigen functioneren?  Is het team op winst gekomen, met uithaals?

Over buit gesproken. Met uithaals! Leidinggevenden en bestuurders kunnen aan het einde van het jaar nagaan of de ambities zijn uitgekomen. Informatie van evaluaties en managementinformatiesystemen, van Citotoetsen houden bazen spiegels voor. Heeft ons beleid en onze inspiratie zich vertaald in een rijke buit? Is het eigenaarschap van een gewenste verandering ook echt terecht gekomen bij de uitvoerders zodat winst zich vertaalt in gedrag?

Over buit gesproken. Met uithaals! Als bazen hun buit verzilveren voor eigen doeleinden dan is er sprake van vals spel. Onderwijs staat of valt met moreel leiderschap op alle niveaus. Bazen die knikkers pikken krijgen straf en wel laat ze knikkerputjes graven voor het bedrag van het vals spel. Voor 9 ton = 9000 kilo : 512 cm3 ( 1 knikkerputje)= 15.634 knikkerputjes te graven.
Meer ruimte voor spel.  En is spel niet de motor van ontwikkeling?

Kinderen als knikkers in de ton

Illustratie van Bartjan Bakker
Kinderen als knikkers in de ton, uitgespeeld (volgens het verhaal bracht bisschop Nicolaas van Mira deze kinderen weer tot leven).  Hand met schooltas aan de pols. Gouden wolk uit het oog geraakt en de Rode Stem knikker voor opbrengstgericht, zweven boven de knikkerput. Ogen als vlinders in formatie. De knikkergaten zijn erg klein.