Werkplezier

Jan Halin heeft in het onderwijs vele rollen vervuld. Hij was leerkracht, schoolleider/directeur, projectleider speciaal onderwijs. Op dit moment werkt hij als docent en onderwijsontwikkelaar voor het domein Onderwijs & Innovatie.

Jan Halin

Een gedurfde titel van een column in een maand waarin volop aandacht is voor de werkdruk in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. DUO Onderwijsonderzoek en het televisieprogramma Reporter (10 januari ‘16) berichtten van de ‘werkdruk die maar blijft stijgen’. De werkbelasting is volgens 56% van de leraren in het basisonderwijs ‘niet acceptabel’.

Wie kent ze niet: juffen / meesters die plezier in hun werk hebben? Wie kent ze niet: juffen / meesters die uitgeblust zijn, cynisch geworden? Ed Leeflang (pabodocent Nederlands) heeft in zijn bundel Op Pennewips plek collega’s geportretteerd. In welke fragmenten van zijn gedichten herken jij jezelf, herken jij collega’s?

Januari is de Maand van de Spiritualiteit met dit jaar als thema ‘Werk in evenwicht’. Ben Tiggelaar schreef er een aardig boekje over: wat maakt werken plezierig, goed en zinvol?, met als titel Mooi werk.

Bijna elke leraar zal zijn werk mooi en zinvol vinden en het werken met leerlingen meestentijds als plezierig. Wie fluitend naar zijn werk gaat, als leerlingen fluitend naar school fietsen, dan is werk genieten en leren leerlingen meer. Hoe kunnen we werkplezier bevorderen?

In mijn onderwijscarrière van meer dan veertig jaar is discussie over werkdruk een constante factor. Velen hebben voor het onderwijs gekozen, omdat het betekenisvol en zinvol is: toerusten van leerlingen, een bijdrage leveren aan een betere wereld. Werkplezier neemt toe als je wordt gewaardeerd door collega’s, leidinggevenden en ouders en als je wordt uitgedaagd om je te blijven ontwikkelen. Een goede organisatie heeft zicht op de kwaliteiten van de medewerkers en zorgt dat die worden ingezet en verder worden ontwikkeld. Nieuwsgierig en leergierig blijven; worden bevraagd op blinde vlekken, aannames, mentale modellen, uit je comfortzone durven gaan om te leren. Dat vraagt om durf, maar genereert uiteindelijk werkplezier.

Toen ik een school mocht starten en opbouwen hebben we royaal meer uren gemaakt dan de norm. De flow om met elkaar een ideaal vorm te geven, gaf vleugels waarvan we achteraf dachten: ‘hoe hebben we dat geklaard?’. Enige tijd geleden heb ik op een multiculturele vmbo-school in Rotterdam-Zuid leerlingen, leraren en de schoolleiding geïnterviewd. Een huiswerkvrije school waarin de leraren langere schooldagen maken. Leerlingen en leraren zijn trots op de sfeer en de resultaten. De schoolleiding is sterk betrokken bij de leerlingen en bij de ontwikkeling van de leraren. De school – terecht excellent – laat zien dat werk en geluk samen kunnen gaan: mooi werk!

Laten we de professionele ruimte nemen die de staatssecretaris aangeeft: stop met overbodige administratie. ‘Dat hoeft niet van ons’ (Sander Dekker in de reportage van Reporter). Werkplezier vraagt om durf: tijd nemen om het leren van leerlingen en het leren van en met elkaar centraal te stellen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

'Zinnebeeld van groot warm en zonnig'                                           Illustratie: Bart Jan Bakker